» Ad Gerritsen: Kunst op een flat

Wat is dit?


Ad Gerritsen:

Modigliani

in Presikhaaf


Een plaats waar je het niet zo gauw verwacht. Kunst - in de vorm van vijf geschilderde panelen - op een blinde muur van de flat op de hoek van de Scheldestraat en de Maasstraat in het Arnhemse Presikhaaf. Het is het enige werk van Ad Gerritsen in de openbare ruimte in zijn eigen stad. `In het begin had ik er nogal wat moeite mee. Mij bekroop toch lichtelijk een gevoel van: ik hang hier ongevraagd een schilderijtje in een huiskamer...' Gesprek met een unieke portrettist.

Hij ging na de lagere school naar de Ambachtschool, op de Boulevard Heuvelink in Arnhem, om banketbakker te worden. 'Mijn ouders wilden dat, waarschijnlijk omdat een oom van mij dat deed. Daarnaast tekende en schilderde hij altijd al wel... Mijn moeder heeft me eens gezegd dat ze het zichelf nogal kwalijk nam dat ze me ooit een verfdoos had gegeven. Ik heb alle diploma's gehaald, als banketbakker gewerkt. Daarna ben ik de dienst ingegaan. In Steenwijk. Daar kon ik met medewerking met een adjudant bij wie ik werkte, in een magazijn aan het schilderen gaan.'
Dus ook daar was je al aan het schilderen...
`Zelfs in de bakkerij, de laatste jaren dat ik er werkte, zat ik al in een keldertje stiekem in mijn eentje schilderijtjes te maken. In 1960, toen ik uit dienst kwam, ben ik naar de academie in Arnhem gegaan. Ik hield het er anderhalf jaar vol. Het klikte niet zo met sommige docenten... Ik ben gewoon voor mezelf gaan schilderen. En daarnaast werkte ik. Onder andere veel bij een oom die loodgieter was en een dakdekkersbedrijf had. Ik heb ook lang een baantje op het station gehad, pakketten en fietsen overzetten van de ene trein naar de andere. Wij draaiden daar vooral nachtdiensten, want dat werd dubbel betaald...'
Wanneer kwam het zo ver dat je van je werk kon leven?
`Toen ik een jaar of 35 was begon dat wat te groeien, gingen mensen dingen kopen. Ik heb ook vanaf mijn 35ste altijd een dag les gegeven op de AKI, de academie voor kunst en industrie in Enschede.'
Kun je vertellen wat je in de beginperiode maakte? En aangeven hoe het zich daarna ontwikkeld heeft?
`Ik heb me van het begin af aan altijd met mensen bezig gehouden. Met portretten. In het begin was dat heel onbevangen, gewoon proberen een schilderij te maken. Zo op mijn 35ste ben ik me gaan interesseren voor de fysionomie, gelaatkunde. Toen ging ik ook meer aandacht besteden aan de inhoudelijkheid van het schilderij. In onze wereld draait bijna alles om afspraken. We denken dat als iemand lacht, dat hij blij is. Dat is maar de vraag, ik weet dat niet. Als je naar Maxima kijkt, misschien komt het ook door het spreken van een andere taal, zie je dat ze een ongelooflijke verkramping om de mond krijgt. Hoe jij je presenteert is vaak niet zoals je bent, maar afhankelijk van waar en naar wie je naar toe moet.'
Is dat het essentiŽle verschil tussen het begin en waar je nu bent?
`Ja. In het begin heb ik leren schilderen, daarna kwam er een periode waarin ik heb leren nadenken. En ik probeer nu, de laatste 15 jaar, die twee dingen bij mekaar te brengen. Dat het niet over het concept gaat, ook niet alleen maar over het plezier van het schilderen. Maar dat je die twee dingen samen kunt brengen.'
Het werk op Presikhaaf. Hoe is dat tot stand gekomen?
`Het was een vraag van de woningstichting. Mijn ontwerp werd goedgekeurd. Daarna heb ik samen met iemand van de woningstichting een gesprek gehad met de bewonerscommissie daar. Ik had er in het begin nogal wat moeite mee. Ik doe niet veel in de openbare ruimte. Mij bekroop toch lichtelijk een gevoel van: ik hang hier ongevraagd een schilderijtje in een huiskamer. Wat me echt heel goed deed was dat een oud vrouwtje daar tegen me zei: "Jongen, dat heb je verkeerd gedaan." Ik vroeg: "Hoezo?" Zij: "Je had het aan de andere kant van de flat moeten doen, want daar woon ik tegenover, dan had ik het iedere dag kunnen zien." Dat was fantastisch. Omdat ik het, zoals ik al zei, nogal moeilijk vind, kunst in de openbare ruimte. Het moet er zijn, het is belangrijk. Maar het idee zo van dat mijn werk ongevraagd in een huiskamer wordt opgehangen..'.
Geen kunst opdringen...
`Ja, ja. Dat deed die man van de woningstichting heel goed. Hij vertelde de mensen dat het belangrijk was voor die wijk. Dat deze belangrijker werd, voornamer werd, leefbaarder werd door dat wat daar op de muur kwam.'
Presikhaaf, vertel er eens meer over...
`In het midden is een ovaal paneel, daar heb ik in een soort lijnschildering iets van een groep gemaakt. Je zou kunnen zeggen een doorsnee van de bevolking... Een groep als de massa. En daar omheen vier portretten van individuen, die herkenbaar zijn in de zin van verschillen in uitdrukking: De een ingetogen, een ander wat extroverter, een bijna kantoorklerk-achtig persoon, en een wat vrijere figuur. Die staan dus gegroepeerd om die massa.'
Wat wil je er mee zeggen?
`Dat je met beide zaken te maken hebt. Zo'n wijk, dat is een massa. Daarbij generaliseren we: dat is Klarendal, dat is Presikhaaf, dat is Zuid... En meestal hebben we daar een idee over ook nog. Maar het zijn wel allemaal individuen die er leven...'
Het is heel duidelijk, niks geheimzinnigs...
`Ach, geheimzinnigheid is onzin. De enige geheimzinnigheid van de schilder is dat hij niet weet hoe hij een schilderij moet maken. Waarom hij bepaalde keuzes maakt.'
Misschien is ingewikkeld een betere term...
`Tja. Ik heb recensies op mijn werk gehad die žk niet kon lezen... zo ongehoord ingewikkeld dat ik dacht: waar heeft'ie 't over... Dat is toch ook niet goed. Maar misschien komt dat omdat het dan meestal een kenner is...'
Hoe komt het dat jij zoveel moeite hebt met jouw kunst in de openbare ruimte? Is dat onzekerheid?
`Nee, ik ben niet onzeker wat dat aangaat. Wel is het zo, dat ik weet dat mensen, commissies, die projecten in de openbare ruimte doen nogal moeite hebben met mijn werk.'
Waarom?
`Te indringend, te duidelijk...'
Te direct...
`Te direct, ja. Het zijn dingen waar je niet omheen kunt... als je zo'n ding aan de muur hangt, dan is het er ook. Maar
als ik exposeer in een galerie of in musea of in ruimtes die daarvoor gemaakt zijn, komen daar ook de mensen die er belangstelling voor hebben, er verstand van hebben... Dan heb ik er geen moeite mee.'
Terwijl die er verstand van hebben...
`Ja. Maar ik denk dat iedereen verstand van kunst heeft. Als je maar durft te kijken en een mening durft te hebben. Het grote probleem met kunst is, dat er altijd zo moeilijk over gesproken en geschreven wordt. Wat een kunstenaar wil, is dat mensen in ieder geval kijken naar dat wat hij maakt. Anders bestaat het niet.'




Tekst en foto's: Eddy Brugman


[ terug... ]Omhoog


Maak vrienden

Kunst in Arnhem

  • Kunst in de Arnhemse openbare ruimte.

Tekst en foto's:

  • Eddy Brugman eddybrugman@gmail.com

Impuls

  • De interviews werden - soms in een andere vorm - rond 2001 gepubliceerd in de straatkrant IMPULS.

Site onder constructie

  • Deze site is onder constructie!

Copyright 2002-2018