» Gijs Jacobs van den Hof

Wat is dit?


Gijs Jacobs van den Hof:


Beeldhouwer en leraar


Het zijn vooral deze twee monumenten die in Arnhem de herinnering aan de tweede wereldoorlog levend moeten houden: Het beeld van de bedreigde, liggende man, op het Kerkplein bij de Grote Kerk. En het gedenkteken op het Airborneplein, in de Berenkuil. Het eerste is vervaardigd door Gijs Jacobs van den Hof. Het tweede, de beschadigde pilaar van het verwoeste Paleis van Justitie, is gemaakt door de oorlog zelf. Maar het idee om het als oorlogsmonument te bestempelen was eveneens van de genoemde kunstenaar. Jacobs van den Hof is nauw verbonden met Arnhem. Hij werd er geboren, in 1889, bracht er het grootste deel van zijn leven door, en stierf er in 1965. Hij ligt begraven op Moscowa.

Op de ambachtschool was al duidelijk dat hij meer wilde dan alleen maar timmeren. Daarom vertrok hij op zijn 18e naar Amsterdam. Onder andere bij de meubelfabriek Hillen deed hij ervaring op in het houtsnijwerk. Daarna werkte hij nog bij verschillende andere bedrijven, waar hij steenhak- en opnieuw houtsnij-werkzaamheden verrichtte. Twee jaar na zijn aankomst in de hoofdstad huurde hij een atelier aan de Tweede Jan Steenstraat om ook zelfstandig aan het werk te kunnen gaan. Hij kreeg gezelschap van de bekende beeldhouwer John Rädecker. Commercieel was de combinatie geen succes. Het verhaal gaat dat laatstgenoemde op een gegeven dag tijdens zijn verkoopronde met de handkar weer eens geen beeldje had verkocht en daarom alles maar ”in de gracht gemieterd had.”

Duitsland
In 1909 moest Jacobs van den Hof in dienst. In die periode deed hij met succes toelatingsexamen voor de Rijksacademie in Amsterdam. Hij volgde er enige tijd wat lessen, maar naar het leek niet van harte. Na een kort gezamenlijk verblijf met Rädecker in Antwerpen scheidden zich de wegen van de beide kunstenaars. Laatstgenoemde bleef in België. Jacobs van den Hof ging via Arnhem naar Duitsland, naar ondermeer Düsseldorf en Keulen. Hier werkte hij enkele jaren als beeldhouwer en steensnijder. Om ouder te lijken, zodat hij meer verdiende, liet hij zijn baard groeien... In 1912 kwam hij terug in Amsterdam, woonde ruim een half jaar aan het Rokin, weer in gezelschap van Rädecker. In deze periode werden de eerste werken van de bewonderaar van Rodin en Michelangelo via de Haagse kunsthandelaar d’Audretsch verkocht, onder andere aan mevrouw Kröller-Müller. In 1918 ging hij definitief terug naar zijn geboortestad, Arnhem.

Arnhem
In 1921 begon hij met zijn werk aan de Arnhemse Academie. Hij gaf er les in houtsnijden en beeldhouwen, gips- en bronsgieten en boetseren. Omdat hij dat daar maar liefst 33 jaar gedaan heeft, maar ook vanwege het feit dat hij heel lang de functie van voorzitter van de Kring van Beeldhouwers in Gelderland bekleedde, drukte hij een stempel op een hele generatie kunstenaars. John Grosman, Nel Klaassen, Jan Teulings, in latere jaren Piet Slegers en Marius van Beek zijn enkelen van zijn bekende leerlingen. De eerste grotere opdrachten kreeg hij begin jaren dertig. Het beeldhouwwerk aan het Vestagebouw aan het Jansbuitensingel (1931), aan het voormalige Heidemij-gebouw, Apeldoornseweg (1938) en aan de Schouwburg (1937). Hier is overigens het beeld links van de ingang bij de laatste verbouwing ingemetseld. Maar op zodanige wijze dat het later eventueel weer in volle glorie kan worden onthuld. In deze periode tussen de oorlogen was Jacobs van den Hof heel actief in het propageren van de kunst bij de overheden. Hij vond dat zijn collega’s en hij de kans moesten krijgen om een bijdrage te leveren bij de bouw van bruggen en gemeentelijke gebouwen. Gijs Jacobs van den Hof werkte nauw samen met de gemeente Arnhem. Dat mondde uit in een aantal opdrachten. Daaronder het eerder genoemde oorlogsmonument op het Kerkplein als herinnering aan de Slag om Arnhem in 1944, en het beeld van de Gele Rijder op het Gele Rijdersplein.

Oorlogsmonument
Gijs Jacobs van den Hof begon in 1948 met de werkzaamheden aan het grote oorlogsmonument. Na de voorbereidende activiteiten, zoals het vervaardigen van een model op schaal, werd het uiteindelijke ontwerp in 1952 in brons gegoten. In dat jaar was het beeld overigens onder de titel ‘mens tegen macht’ al te zien op de Sonsbeek ’52-expositie. Vervolgens vervaardigde Jacobs van den Hof de natuurstenen sokkel en de hoekfiguren die deze moesten verfraaien. Het monument werd op 17 september 1953 door koningin Juliana onthuld. In het begin van de jaren zeventig gaf de gemeente Arnhem te kennen niet gelukkig te zijn met het monument zoals het er toen stond. De verdiepte plaats was een verzamelplaats van rommel. Ook zou het beeld te hoog zijn. En men vond de rol van de hoekfiguren onduidelijk. Dat leidde tot de onttakeling van de sokkel. De Airborne- plaquette werd ingemetseld in een muur van de Berenkuil en de hoekbeelden kregen hun laatste rustplaats bij de ingang van Moscowa. Nu rust het bronzen beeld op een open, strakke constructie. Maar zo hoog dat je er nog steeds tegen op moet kijken.

De Gele Rijder
De kunstenaar kreeg in 1960 van de gemeente Arnhem de opdracht om een standbeeld van een Gele Rijder te vervaardigen. Het moest een eerbetoon worden aan het roemruchte korps dat lange tijd gelegerd was in een kazerne op het plein dat ernaar genoemd is. De onthulling vond plaats in 1963 door prins Bernhard. Gijs Jacobs van den Hof heeft zijn best gedaan. Maar het werk is van het begin af aan onderwerp van veel kritiek geweest. En hij was er zelf ook niet echt tevreden over. Men vond het een weinig sprekend, en het tegendeel van dynamisch werkstuk. Ook zouden de verhoudingen niet kloppen – de kop van het paard is bijvoorbeeld te kort, te stomp ten opzichte van de romp. Er is tegenwoordig vooral nog kritiek ten aanzien van de locatie van het beeld. Tussen de grote gebouwen staat het er, terwijl het toch bijna drie meter hoog is, toch wat verloren bij. En het paard wekt, ondanks het drukke verkeer er om heen, geen moment de indruk dat het op hol zal slaan...


(Tekst en foto’s: Eddy Brugman; foto Jacobs van den Hof: Museum Jacobs van den Hof, Amersfoort)




Museum Jacobs van den Hof in Amersfoort

Op een idyllische plek in de oude Amersfoortse binnenstad is sinds enkele jaren een aan Jacobs van den Hof gewijd museum gevestigd. Hier zijn talrijke kleinere werken, maar ook gereedschap en een deel van zijn boekenverzameling te bewonderen. Bezoekers kunnen er op zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur terecht, door de week eventueel na telefonische afspraak, 033-4625755. Adres: Zuidsingel 14. Internet: www.jacobsvandenhof.com. E-mail: museum@jacobsvandenhof.com.

[ terug... ]Omhoog


Maak vrienden

Kunst in Arnhem

  • Kunst in de Arnhemse openbare ruimte.

Tekst en foto's:

  • Eddy Brugman eddybrugman@gmail.com

Impuls

  • De interviews werden - soms in een andere vorm - rond 2001 gepubliceerd in de straatkrant IMPULS.

Site onder constructie

  • Deze site is onder constructie!

Copyright 2002-2018